दसैंको खुसी सबैमा बाँडौँ, समाजमा सद्भाव बढाऔँ

विजया दशमी नेपालीहरूको आस्था, विश्वास, पारिवारिक एकता र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको महान् पर्व हो। असत्यमाथि सत्यको, अन्यायमाथि न्यायको र दुष्टतामाथि शक्तिको विजयको प्रतीकका रूपमा मनाइने यस पर्वले नेपाली समाजमा आपसी प्रेम, सद्भाव, सहिष्णुता र भाइचाराको सन्देश प्रवाह गर्दै आएको छ।

विजया दशमीको दोस्रो दिन पनि देशभर दसैंको उल्लास, उमङ्ग र चहलपहल कायम छ। दसैंको टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्न आफन्तजनको घर पुग्ने, परिवारका सदस्यसँग भेटघाट गर्ने तथा टाढा रहेका आफन्तसँग खुसी साटासाट गर्ने क्रम जारी छ। सहरबाट गाउँ फर्किएका नेपालीहरूका कारण गाउँघरमा रौनक थपिएको छ भने परिवार र आफन्तसँगको पुनर्मिलनले दसैंलाई अझ आत्मीय बनाएको छ।

दसैं केवल टीका र जमरा लगाउने, मीठोमसिनो खाने र नयाँ लुगा लगाउने पर्व मात्र होइन। यो त परिवार, समाज र राष्ट्रलाई भावनात्मक रूपमा जोड्ने महत्त्वपूर्ण सांस्कृतिक अवसर पनि हो। व्यस्त जीवनशैली, वैदेशिक रोजगारी र अध्ययनका कारण टाढिएका परिवारका सदस्यलाई एकै ठाउँमा जुटाउने दसैंले सम्बन्धमा आत्मीयता र अपनत्वको अनुभूति गराउँछ। ज्येष्ठ नागरिकबाट आशीर्वाद लिने, सानालाई माया र सद्भाव बाँड्ने तथा आपसी मनमुटाव बिर्सेर सम्बन्ध सुधार्ने अवसरका रूपमा पनि यस पर्वको विशेष महत्त्व छ।

तर, दसैंको वास्तविक महत्त्वलाई उत्सव र मनोरञ्जनमा मात्र सीमित गर्नु हुँदैन। यस पर्वले दिने मूल सन्देशलाई हाम्रो दैनिक जीवन र सामाजिक व्यवहारमा समेत आत्मसात् गर्न आवश्यक छ। समाजमा व्याप्त अन्याय, विभेद, भ्रष्टाचार, हिंसा, असहिष्णुता र विकृतिविरुद्ध उभिन सक्नु नै दसैंको आध्यात्मिक तथा सामाजिक सन्देशलाई व्यवहारमा उतार्नु हो। देवी दुर्गाले दुष्ट शक्तिमाथि विजय प्राप्त गरेको धार्मिक मान्यताले पनि अन्याय र गलत प्रवृत्तिविरुद्ध सत्य तथा न्यायको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिन प्रेरणा दिन्छ।

यसैगरी, चाडपर्व मनाउने नाममा हुने अनावश्यक खर्च, देखासिकी र आर्थिक प्रतिस्पर्धाप्रति पनि सचेत हुनुपर्छ। दसैं सबैको साझा पर्व हो। आर्थिक रूपमा सबल परिवारले उल्लासपूर्वक पर्व मनाइरहँदा विपन्न, असहाय, एकल, ज्येष्ठ नागरिक तथा सहाराविहीन व्यक्तिहरू पनि खुसी हुन सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु समाजको दायित्व हो। आफ्नो खुसीसँगै अरूको दुःख बुझ्न सक्नु, आवश्यक परेकालाई सहयोग गर्नु र कोही पनि चाडपर्वको खुसीबाट वञ्चित नहोस् भन्ने भावना विकास गर्नु नै दसैंको मानवीय पक्ष हो।

दसैंको दोस्रो दिनसम्म आइपुग्दा यात्रुहरूको आवागमन, पारिवारिक भेटघाट र सार्वजनिक गतिविधि बढ्ने भएकाले सुरक्षामा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ। सवारीसाधन चलाउँदा ट्राफिक नियमको पालना गर्ने, मादक पदार्थ सेवन गरेर सवारी नचलाउने, जुवातास तथा अन्य विकृतिजन्य गतिविधिबाट टाढा रहने र बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकको सुरक्षामा ध्यान दिने जिम्मेवारी सबैको हो। खुसी मनाउने क्रममा कसैको जीवन, स्वास्थ्य वा सामाजिक सद्भावमा आँच पुग्ने व्यवहार स्वीकार्य हुन सक्दैन।

अर्कोतर्फ, चाडपर्वले हाम्रो मौलिक संस्कृति, परम्परा र सामाजिक एकतालाई संरक्षण गर्ने अवसर पनि प्रदान गर्छ। विभिन्न जातजाति, भाषा, धर्म र समुदायका नेपालीबीच पारस्परिक सम्मान, सहिष्णुता र सद्भाव कायम राख्नु आजको आवश्यकता हो। आफ्नो परम्पराको सम्मान गर्दै अरूको आस्था र संस्कृतिप्रति पनि सम्मान व्यक्त गर्न सकेमा दसैंले राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भावलाई थप बलियो बनाउन सक्छ।

अन्ततः, विजया दशमीको दोस्रो दिनले हामीलाई उत्सवको खुसीसँगै जिम्मेवारीको बोध पनि गराउनुपर्छ। टीका र जमरासँगै सत्य, न्याय, इमानदारी, परिश्रम र मानवताको आशीर्वाद ग्रहण गर्न सकियो भने मात्र दसैंको सार्थकता पुष्टि हुनेछ। घरपरिवारमा सुख, समाजमा शान्ति, राष्ट्रमा सुशासन र प्रत्येक नागरिकको जीवनमा सम्मान तथा समृद्धिको वातावरण निर्माण गर्ने संकल्प नै यस पर्वको वास्तविक उपलब्धि बन्नुपर्छ।

दसैंको खुसी घरको चौघेराभित्र मात्र सीमित नरहोस्; यो समाजका प्रत्येक तह र तप्कासम्म फैलियोस्। मनमा सद्भाव, व्यवहारमा इमानदारी र कर्ममा उत्तरदायित्व स्थापित गर्दै हामी सबैले दसैंलाई सकारात्मक परिवर्तनको प्रेरणाका रूपमा लिन सकौँ। यही नै विजया दशमीको सन्देश हो, यही नै यस पर्वप्रतिको सच्चा सम्मान पनि हो।