‘कृषि शहर’ पाँचखालको नयाँ पहिचान : सेमी अर्गानिक तरकारीको बजारमा हारालुछ

काभ्रेपलाञ्चोक, वैशाख २५ ।“पाँचखाल नगर, कृषि शहर” भन्ने नारालाई सार्थक बनाउने उद्देश्यसहित पाँचखाल नगरपालिकामा सुरु भएको दुई दिने कृषि मेला–२०८३ ले स्थानीय कृषि उत्पादन, सुरक्षित खाद्य प्रणाली र आधुनिक खेती प्रविधिप्रति नयाँ आशा जगाएको छ । पाँचखाल नगरपालिका र प्यारो हरियो नेपालको संयुक्त आयोजनामा तल्लो तामाघाट चोकस्थित कृषि उपज संकलन केन्द्र परिसरमा सञ्चालन भइरहेको मेलामा स्थानीय कृषकको उल्लेखनीय सहभागिता देखिएको छ ।

मेलाको उद्घाटन समारोहको सभाध्यक्षता लवग्रीन नेपालका महासचिव राजिव रत्न शाक्यले गर्नुभएको थियो भने पाँचखाल नगरपालिकाका नगर प्रमुख महेश खरेल प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो । कार्यक्रममा पाँचखाल नगरपालिकाका प्रवक्ता तथा वडा नं. ८ का वडा अध्यक्ष संजय तामाङले स्वागत मन्तव्यसहित कार्यक्रमको उद्देश्य र कृषि मेलाको महत्त्वबारे जानकारी गराउनुभएको थियो । कार्यक्रम सञ्चालन लवग्रीन नेपालकी कर्मचारी सुमित्रा श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो ।

कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नगर प्रमुख महेश खरेलले पाँचखालमा पछिल्लो समय उत्पादन भएका ताजा तरकारीहरू ‘सेमी अर्गानिक’ रूपमा प्रमाणित भइसकेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार नगरका एक हजार दुई सयभन्दा बढी कृषकलाई ‘आई.पि.एम.’ (एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन) सम्बन्धी तालिम प्रदान गरिएको छ, जसको सकारात्मक प्रभाव अहिले बजारमा स्पष्ट देखिन थालेको छ ।

“पाँचखालमा उत्पादन भएका ताजा तरकारी काठमाडौंलगायत प्रमुख व्यापारिक केन्द्रमा हारालुछ हुने अवस्था सिर्जना भएको छ,” नगर प्रमुख खरेलले भन्नुभयो, “लवग्रीन नेपाल, लवग्रीन जापान, जाइका र पाँचखाल नगरपालिकाको साझेदारीमा आई.पि.एम. प्रविधिबाट खेती विस्तार भएपछि स्वच्छ, सुरक्षित र गुणस्तरीय तरकारी उत्पादन सम्भव भएको हो ।”

उहाँले रासायनिक मल र विषादीको अत्यधिक प्रयोग गरिएको खेतीभन्दा जैविक मल तथा जैविक विषादी प्रयोग गरिएको खेतीमा उत्पादनसमेत राम्रो देखिएको उल्लेख गर्दै कृषकलाई सुरक्षित खेती प्रणालीतर्फ आकर्षित गर्न नगरपालिका निरन्तर सक्रिय रहेको बताउनुभयो । साथै स्थानीय उत्पादनलाई सहज बजार उपलब्ध गराउने उद्देश्यले मासिक रूपमा हाटबजार सञ्चालन गर्ने विषयमा नगरपालिकाले विशेष चासो दिएको जानकारी दिनुभयो ।

कार्यक्रममा अतिथिका रूपमा बोल्दै राष्ट्रिय कृषि कम्पनी नेपालका अध्यक्ष विशाल हुमागाईले स्थानीय सरकारले गुणस्तरीय उत्पादनको प्रमाणिकरण गरे त्यस्ता तरकारी बजार मूल्यभन्दा डेढ गुणासम्म बढी मूल्यमा खरिद गर्न सकिने बताउनुभयो ।

“नयाँ प्रविधि भित्र्याउनु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसलाई व्यवहारमा सफल रूपमा सञ्चालन गर्नु अझ महत्त्वपूर्ण विषय हो,” उहाँले भन्नुभयो, “कृषकले उत्पादन गरेको ताजा तरकारीले अझै व्यवस्थित बजार पाउन सकेको छैन । स्थानीय सरकार र सरोकारवाला निकायले बजार सुनिश्चित गरिदिए मात्रै कृषकको वास्तविक हित हुन्छ ।”

त्यस्तै, पाँचखाल नगरपालिका वडा नं. ४ का वडा अध्यक्ष तथा कृषि समिति संयोजक सुन्दर तामाङले नगरपालिकाले आवश्यक सहयोग र समन्वय गरे महिनामा एक–दुई वटा कृषि मेला नियमित रूपमा आयोजना गर्न सकिने बताउनुभयो । उहाँले यस्ता मेलाले स्थानीय कृषकलाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्नुका साथै पाँचखालको कृषि पहिचानलाई थप मजबुत बनाउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

कार्यक्रममा अगुवा कृषक सज्जन गिरीले ‘आई.पि.एम.’ प्रविधिबाट गरिएको खेती र परम्परागत खेतीबीचको अनुभव सुनाउँदै कम लागतमा बढी उत्पादन प्राप्त भएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यस प्रविधिबाट गरिएको खेतीले कृषक तथा उपभोक्ता दुवैलाई फाइदा पुगेको छ ।

मेलामा स्थानीय स्तरमा उत्पादन गरिएका तरकारी, आलु, फलफूल, जैविक उत्पादन तथा आई.पि.एम. प्रविधिबाट उत्पादन गरिएका कृषि उपजको प्रदर्शनी तथा बिक्री भइरहेको छ । कृषक र कृषक समूहबीच प्रत्यक्ष संवाद, प्रतिस्पर्धात्मक कृषि प्रदर्शनी, उत्कृष्ट कृषक सम्मान तथा कृषि प्रविधिसम्बन्धी जानकारीमूलक स्टलहरू मेलाका प्रमुख आकर्षण बनेका छन् ।

आयोजकका अनुसार मेला वैशाख २६ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ । बिहान १० बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म सञ्चालन हुने मेलाले पाँचखाललाई सुरक्षित कृषि उत्पादन, आधुनिक खेती प्रणाली र कृषि बजार व्यवस्थापनको नमुना नगरका रूपमा स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ ।