पाँचखालको भविष्य कोर्ने नेतृत्व कस्तो हुनुपर्छ ?

नागरिकको अपेक्षा : भाषण होइन, स्पष्ट दृष्टिकोण, सक्षम नेतृत्व र परिणाममुखी विकास

भेषराज दनुवार

काभ्रेपलाञ्चोकको पाँचखाल नगरपालिका यतिबेला भावी नेतृत्व, नगर विकासको दिशा र नगर प्रमुख बन्न चाहने व्यक्तिको योग्यता तथा क्षमताका विषयमा चर्चाको केन्द्रमा छ। नगर प्रमुख को बन्ने, किन बन्ने र कस्तो व्यक्ति बन्ने भन्ने बहससँगै पाँचखालको समग्र विकासका लागि नेतृत्वमा हुनुपर्ने ज्ञान, सीप, अनुभव र दूरदृष्टिबारे पनि नागरिकस्तरमा चासो बढ्दै गएको छ।

नगर प्रमुख बन्नु केवल निर्वाचन जितेर नगरपालिकाको कुर्सीमा पुग्नु मात्र होइन। यो हजारौँ नगरवासीको विश्वास, अपेक्षा र भविष्यको जिम्मेवारी वहन गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो। त्यसैले पाँचखालको नेतृत्व सम्हाल्न चाहने व्यक्तिले नगरको वर्तमान अवस्था बुझ्ने, भविष्यका सम्भावना पहिचान गर्ने, उपलब्ध स्रोतसाधनको प्रभावकारी परिचालन गर्ने र नागरिकको जीवनस्तरमा मापनयोग्य परिवर्तन ल्याउन सक्ने क्षमता राख्न आवश्यक छ।

पाँचखालको समग्र विकासका लागि भावी नगर प्रमुखमा कम्तीमा १० वटा महत्वपूर्ण विषयको आधारभूत तथा व्यावहारिक ज्ञान र पाँचवटा प्रमुख नेतृत्व क्षमता हुनुपर्ने देखिन्छ।

१. पाँचखालको भूगोल, समाज र सम्भावनाको गहिरो ज्ञान

सफल नेतृत्वको पहिलो सर्त आफूले नेतृत्व गर्न खोजेको क्षेत्रलाई राम्रोसँग बुझ्नु हो। पाँचखालका सबै वडा, बस्ती, भौगोलिक अवस्था, जनसंख्या, सामाजिक संरचना र आर्थिक गतिविधिबारे नगर प्रमुखलाई स्पष्ट जानकारी हुनुपर्छ।

कुन वडामा कुन कृषि उत्पादन हुन्छ, कहाँ खानेपानीको समस्या छ, कुन क्षेत्रमा सडक, पुल तथा सिँचाइको अभाव छ र कहाँ बाढीपहिरोलगायत विपद्को जोखिम छ भन्ने विषयमा तथ्यगत जानकारी आवश्यक हुन्छ। त्यस्तै, आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा पछाडि परेका समुदाय, उपलब्ध प्राकृतिक स्रोत, सांस्कृतिक सम्पदा र स्थानीय सम्भावनाको पहिचान गर्न सक्ने क्षमता पनि नेतृत्वमा हुनुपर्छ।

प्रत्येक वडाको समस्या, आवश्यकता, सम्भावना र प्राथमिकता छुट्टाछुट्टै पहिचान गरी विकासको योजना बनाउन सक्ने व्यक्ति नै पाँचखालका लागि उपयुक्त नेतृत्व बन्न सक्छ।

२. कृषि, खाद्य सुरक्षा र कृषिमा आधारित अर्थतन्त्रको ज्ञान

पाँचखालको विकासको प्रमुख आधार कृषि क्षेत्र बन्न सक्छ। त्यसैले भावी नगर प्रमुखले परम्परागत कृषिलाई आधुनिक, व्यावसायिक र प्रविधिमैत्री बनाउने स्पष्ट योजना राख्नुपर्छ।

यसका लागि आधुनिक कृषि प्रणाली, सिँचाइ सुविधा, गुणस्तरीय मल तथा बीउको उपलब्धता, कृषि प्रविधि, उत्पादनको बजारीकरण, शीतभण्डार, कृषि संकलन केन्द्र, किसानले पाउने उचित मूल्य र कृषि सहकारीको प्रभावकारी परिचालनबारे ज्ञान आवश्यक छ।

त्यसैगरी, कृषि उत्पादनको प्रशोधन, प्याकेजिङ, ब्रान्डिङ तथा निर्यातको सम्भावना खोज्नुपर्छ। जलवायु परिवर्तनले कृषिमा पार्ने प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै अनुकूलनमुखी कृषि प्रणाली विकास गर्न पनि उत्तिकै जरुरी छ।

पाँचखाललाई उत्पादन गर्ने नगरमा मात्र सीमित नराखी कृषि प्रशोधन, भण्डारण र बजारीकरणको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने दूरदृष्टि नेतृत्वमा हुनुपर्छ।

३. स्थानीय सरकार सञ्चालन र कानुनी ज्ञान

कानुन नबुझी स्थानीय सरकारको प्रभावकारी सञ्चालन सम्भव हुँदैन। नगर प्रमुखले नेपालको संविधान, स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४, अन्तरसरकारी वित्त व्यवस्थापन ऐन, २०७४, सार्वजनिक खरिद ऐन तथा नियमावली र आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्वसम्बन्धी कानुनी व्यवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी राख्नुपर्छ।

त्यसैगरी, स्थानीय तहको योजना तथा बजेट तर्जुमा, सुशासन, पारदर्शिता, सूचनाको हक, वातावरण संरक्षण र विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी कानुनी व्यवस्थाको ज्ञान पनि आवश्यक छ।

विशेषगरी नगर प्रमुखको अधिकार, नगरसभाको भूमिका, नगर कार्यपालिकाको निर्णय प्रक्रिया, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको जिम्मेवारी र वडा अध्यक्षको अधिकार क्षेत्र स्पष्ट रूपमा बुझ्न सक्ने हुनुपर्छ। कानुनी सीमाभित्र रहेर निर्णय गर्ने नेतृत्वले मात्र संस्थागत सुशासन कायम गर्न सक्छ।

४. बजेट, अर्थतन्त्र र वित्तीय व्यवस्थापन

नगरपालिकाको बजेट कहाँबाट आउँछ, कसरी निर्माण हुन्छ र कुन क्षेत्रमा कसरी खर्च गरिन्छ भन्ने विषयमा नगर प्रमुख जानकार हुनुपर्छ।

संघीय तथा प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान, आन्तरिक राजस्वको स्रोत, कर प्रणाली, राजस्वको दायरा विस्तार, चालु तथा पुँजीगत खर्चबीचको भिन्नता, बजेट प्राथमिकता निर्धारण र बेरुजु नियन्त्रणजस्ता विषयमा व्यावहारिक ज्ञान आवश्यक हुन्छ।

त्यस्तै, सार्वजनिक खर्चको प्रभावकारिता बढाउने, निजी क्षेत्रको लगानी आकर्षित गर्ने र नगरपालिकाको आम्दानीलाई उत्पादन, रोजगारी तथा पूर्वाधार निर्माणमा केन्द्रित गर्ने क्षमता हुनुपर्छ।

नगरको बजेट प्रशासनिक खर्चमै सीमित नभई नागरिकको आर्थिक अवस्था सुधार्ने र दीर्घकालीन प्रतिफल दिने क्षेत्रमा लगानी हुनुपर्छ।

५. शिक्षा, स्वास्थ्य र मानव विकास

नगरको विकासलाई सडक, भवन र भौतिक संरचनाले मात्र मापन गर्न सकिँदैन। नागरिकले प्राप्त गर्ने गुणस्तरीय शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र जीवनस्तर नै वास्तविक विकासका आधार हुन्।

त्यसैले नगर प्रमुखले सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर सुधार, प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा विस्तार, आधारभूत स्वास्थ्य सेवा, अस्पताल व्यवस्थापन, मातृशिशु स्वास्थ्य, पोषण र स्वास्थ्य बीमाको प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।

ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, विपन्न परिवार, महिला तथा बालबालिकाको संरक्षण र सशक्तीकरणका कार्यक्रमलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ। युवालाई सीप, रोजगारी र उद्यमशीलतासँग जोड्ने नीति आवश्यक छ।

पाँचखालका नागरिकले सामान्य शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाका लागि अन्यत्र धाउनुपर्ने बाध्यता क्रमशः अन्त्य गर्ने लक्ष्य नेतृत्वले लिनुपर्छ।

६. भौतिक पूर्वाधार र व्यवस्थित सहरी विकास

विकासलाई दीर्घकालीन योजनासँग जोड्न सक्ने क्षमता नगर प्रमुखमा हुनुपर्छ। सडक सञ्जालको विस्तार तथा स्तरोन्नति, खानेपानी, ढल व्यवस्थापन, व्यवस्थित बस्ती विकास, सडकपेटी, नाली, सार्वजनिक स्थान, विद्युतीकरण र सार्वजनिक यातायातका विषयलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।

त्यसैगरी, फोहोरमैला व्यवस्थापन, भवन निर्माण मापदण्ड र भूउपयोग नीतिको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक छ।

योजनाविहीन सडक विस्तार र अव्यवस्थित बस्ती विकासले भविष्यमा थप समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले पाँचखाललाई सुरक्षित, व्यवस्थित, वातावरणमैत्री र पूर्वाधारयुक्त नगरका रूपमा विकास गर्ने स्पष्ट खाका नेतृत्वसँग हुनुपर्छ।

७. पर्यटन, उद्योग, व्यापार र रोजगारी सिर्जना

पाँचखाललाई कृषि नगरका रूपमा मात्र नभई व्यापार, पर्यटन र उद्यमशीलताको केन्द्रका रूपमा समेत विकास गर्न सकिने सम्भावना छ।

स्थानीय पर्यटन तथा सांस्कृतिक सम्पदाको प्रवर्द्धन, कृषि उद्योग र खाद्य प्रशोधन, साना तथा मझौला उद्योग स्थापना, स्थानीय उत्पादनको ब्रान्डिङ र बजार विस्तारमा नगरपालिकाले प्रभावकारी भूमिका खेल्नुपर्छ।

युवालाई उद्यमशीलतामा प्रोत्साहन गर्ने, लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्ने र निजी क्षेत्रसँग सार्वजनिक–निजी साझेदारीका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने नीति आवश्यक छ।

नगरका युवाले रोजगारी खोज्नकै लागि बाहिर जानुपर्ने बाध्यता अन्त्य गर्दै आफ्नै नगरमा रोजगारी र स्वरोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न सक्ने नेतृत्व आजको आवश्यकता हो।

८. वातावरण संरक्षण, जलवायु परिवर्तन र विपद् व्यवस्थापन

विकासका नाममा प्राकृतिक स्रोतसाधनको विनाश हुनुहुँदैन। खानेपानीका मुहान संरक्षण, वन तथा जैविक विविधताको संरक्षण, माटोको उर्वराशक्ति जोगाउने र कृषियोग्य जमिनको संरक्षणमा नगरपालिकाले विशेष ध्यान दिनुपर्छ।

बाढी, पहिरो, खडेरी तथा अन्य प्राकृतिक विपद्को पूर्वतयारी, जलवायु अनुकूलनमुखी कृषि, फोहोरको वर्गीकरण तथा पुनःप्रयोग र स्वच्छ ऊर्जाको प्रवर्द्धन आवश्यक छ।

विकास र वातावरणबीच सन्तुलन कायम गर्दै भावी पुस्ताका लागि सुरक्षित र स्वच्छ पाँचखाल निर्माण गर्ने सोच नेतृत्वमा हुनुपर्छ।

९. सुशासन, पारदर्शिता र प्रशासनिक नेतृत्व

नगर प्रमुखको सबैभन्दा महत्वपूर्ण परीक्षा सुशासन कायम गर्ने क्षमतामा हुनेछ। कर्मचारी व्यवस्थापन, प्रभावकारी सेवा प्रवाह, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सार्वजनिक सुनुवाइ, सामाजिक तथा सार्वजनिक परीक्षण, खरिद प्रक्रिया, ठेक्का व्यवस्थापन र विकास आयोजनाको गुणस्तर अनुगमनमा नेतृत्वको क्षमता देखिनुपर्छ।

नागरिकका गुनासा सुन्ने, समयमै सम्बोधन गर्ने र निर्णय कार्यान्वयनको नियमित समीक्षा गर्ने प्रणाली स्थापित गर्न आवश्यक छ।

नगरपालिकामा सामान्य काम गराउन पनि चिनजान, पहुँच वा राजनीतिक सम्बन्ध खोज्नुपर्ने अवस्था अन्त्य गरी सबै नागरिकलाई समान, सहज र छिटो सेवा उपलब्ध गराउन सक्ने प्रशासनिक नेतृत्व नै सफल नेतृत्व हो।

१०. राजनीतिक कूटनीति र समन्वय क्षमता

स्थानीय तहको विकासका लागि नगर प्रमुखले संघीय सरकार, प्रदेश सरकार, जिल्ला समन्वय समिति, राजनीतिक दल, कर्मचारी, नागरिक समाज, सहकारी, निजी क्षेत्र तथा विकास साझेदारसँग प्रभावकारी समन्वय गर्न सक्नुपर्छ।

विशेषगरी संघ र प्रदेशबाट बजेट तथा विकास आयोजना भित्र्याउने क्षमता, राजनीतिक मतभेदबीच सहमति निर्माण, नगरसभा तथा कार्यपालिकाबीच प्रभावकारी समन्वय, विकास साझेदारसँग परियोजना निर्माण र विवाद समाधान गर्ने सीप आवश्यक हुन्छ।

राजनीतिक प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर पाँचखालको साझा हितका लागि सबै पक्षलाई एउटै लक्ष्यमा जोड्न सक्ने व्यक्ति नै सक्षम नेतृत्व बन्न सक्छ।

नगर प्रमुखमा हुनुपर्ने पाँच प्रमुख नेतृत्व क्षमता

उल्लिखित दशवटा विषयको ज्ञानसँगै नगर प्रमुखमा पाँचवटा व्यवहारिक नेतृत्व क्षमता अनिवार्य मानिन्छन्।

१. दूरदर्शिता : आगामी १० देखि २० वर्षपछि पाँचखाल कस्तो बन्ने भन्ने स्पष्ट कल्पना र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने दीर्घकालीन दृष्टिकोण हुनुपर्छ।

२. निर्णय क्षमता : भावनात्मक आवेग र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर तथ्य, प्रमाण र विज्ञको सुझावका आधारमा सही निर्णय गर्न सक्नुपर्छ।

३. आर्थिक नेतृत्व : नगरपालिकाको बजेट, राजस्व, लगानी र उपलब्ध स्रोतसाधनलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा परिचालन गर्ने क्षमता हुनुपर्छ।

४. जनसम्पर्क तथा संवाद क्षमता : नागरिकका समस्या धैर्यपूर्वक सुन्ने, सबै वर्ग र समुदायसँग संवाद गर्ने तथा समाधानका लागि पहल गर्न सक्नुपर्छ।

५. कार्यान्वयन क्षमता : चुनावी घोषणापत्र र सार्वजनिक प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्दै निर्धारित समयभित्र योजनाहरू सम्पन्न गराउन सक्नुपर्छ।

नगर प्रमुखले सबै प्राविधिक विषयमा आफैँ विज्ञ हुनुपर्छ भन्ने होइन। तर प्रत्येक विषयको आधारभूत ज्ञान, उपयुक्त विज्ञ तथा कर्मचारी छनोट गर्ने क्षमता र प्राप्त परिणामप्रति जवाफदेही हुने गुण भने अनिवार्य हुनुपर्छ।

पाँचखालको समृद्धिका लागि १० रणनीतिक अभियान

नगरको समग्र विकासलाई परिणाममुखी बनाउन प्राथमिकताका आधारमा निम्न १० रणनीतिक अभियान अघि बढाउन सकिन्छ। यी प्रस्तावित विकास अवधारणा हुन्, नगरपालिकाबाट स्वीकृत आधिकारिक योजना होइनन्।

1. कृषिक्रान्ति अभियान : आधुनिक कृषि प्रणाली, सिँचाइ, शीतभण्डार, कृषि प्रशोधन र किसानको उत्पादनका लागि सुनिश्चित बजार।

2. एक घर, एक सुरक्षित खानेपानी अभियान : गुणस्तरीय खानेपानीको स्रोत, व्यवस्थित वितरण प्रणाली र नियमित गुणस्तर परीक्षण।

3. व्यवस्थित सडक तथा बस्ती अभियान : गुणस्तरीय सडक, नाली, सडक सुरक्षा र वैज्ञानिक भूउपयोग योजना।

4. युवा सीप तथा रोजगार अभियान : सीप विकास, उद्यमशीलता, स्टार्टअप र स्थानीय रोजगारी सिर्जना।

5. गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा अभियान : आधारभूत स्वास्थ्य सेवा, विशेषज्ञ सेवामा पहुँच र स्वास्थ्य बीमामा सहजीकरण।

6. गुणस्तरीय शिक्षा अभियान : विद्यालय सुधार, प्रविधिमैत्री शिक्षा र प्राविधिक शिक्षाको विस्तार।

7. पर्यटन तथा स्थानीय व्यापार अभियान : स्थानीय सम्पदाको प्रवर्द्धन, पर्यटन बजार विस्तार र कृषि उत्पादनको ब्रान्डिङ।

8. स्वच्छ तथा हरित पाँचखाल अभियान : फोहोर व्यवस्थापन, वृक्षरोपण, जलस्रोत संरक्षण र स्वच्छ वातावरण।

9. डिजिटल सुशासन अभियान : अनलाइन सेवा, डिजिटल अभिलेख, पारदर्शी बजेट र सार्वजनिक जवाफदेहिता।

10. नागरिक सहभागिता अभियान : प्रत्येक वडाको समस्या पहिचान, नियमित नागरिक संवाद र सहभागितामूलक बजेट निर्माण।

नेतृत्वमा आउन चाहने व्यक्तिले गर्नुपर्ने तयारी

पाँचखालको नगर प्रमुख बन्ने आकांक्षा राख्ने व्यक्तिले केवल राजनीतिक लोकप्रियता र चुनावी तयारीमा सीमित नभई अध्ययन, योजना निर्माण र कार्यान्वयन क्षमताको विकासमा पनि ध्यान दिनुपर्छ।

पहिलो तीन महिनामा अध्ययन र तथ्य संकलन : नगरपालिकाका सबै वडाको वस्तुस्थिति अध्ययन गर्ने, बजेट, बेरुजु, वार्षिक प्रगति तथा आवधिक योजनाको विश्लेषण गर्ने र किसान, शिक्षक, व्यवसायी, युवा, महिला तथा ज्येष्ठ नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने। नगरपालिकाका अधुरा आयोजना र विद्यमान समस्याको पूर्ण सूची तयार गर्नुपर्छ।

अर्को तीन महिनाभित्र विकासको खाका निर्माण : पाँचखालको पाँचवर्षे विकास दृष्टिकोण तयार गर्ने, प्रस्तावित १० रणनीतिक अभियानलाई प्राथमिकताका आधारमा वर्गीकरण गर्ने र प्रत्येक योजनाको लागत, स्रोत, समयसीमा तथा अपेक्षित उपलब्धि निर्धारण गर्नुपर्छ। यस प्रक्रियामा विज्ञ, प्राविधिक र स्थानीय सरोकारवालाको सुझाव समेट्नुपर्छ।

त्यसपछिको तीन महिनामा नेतृत्व तथा कार्यान्वयन क्षमता विकास : सार्वजनिक नीति, नागरिक संवाद, समस्या समाधान, वार्ता कौशल र विकास योजनाको अनुगमन तथा मूल्यांकनसम्बन्धी क्षमता अभिवृद्धि गर्नुपर्छ।

नगर प्रमुखका आकांक्षीले अध्ययन गर्नैपर्ने दस्तावेज

पाँचखालको नेतृत्व सम्हाल्न चाहने व्यक्तिले नगरपालिकाको आधिकारिक वेबसाइट तथा सम्बन्धित निकायबाट उपलब्ध हुने महत्वपूर्ण दस्तावेज अध्ययन गर्नुपर्छ।

यसमा नगरपालिकाको विस्तृत वस्तुगत विवरण, आवधिक तथा रणनीतिक विकास योजना, वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम, वार्षिक बजेट तथा आर्थिक ऐन, महालेखा परीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदन, वार्षिक प्रगति विवरण, सार्वजनिक सुनुवाइ प्रतिवेदन तथा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि र पूर्वाधारसम्बन्धी क्षेत्रगत योजनाहरू पर्छन्।

त्यसैगरी, स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ लगायत स्थानीय तहको अधिकार, जिम्मेवारी र कार्यसम्पादनसँग सम्बन्धित कानुनी व्यवस्थाको अध्ययन पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

यहाँ एउटा महत्वपूर्ण कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ—नगर प्रमुखको उम्मेदवार बन्न कानुनले निर्धारण गरेका योग्यता र सफल नगर प्रमुख बन्न आवश्यक ज्ञान तथा नेतृत्व क्षमताबीच भिन्नता छ। उम्मेदवार बन्न आवश्यक उमेर, नागरिकता, सम्बन्धित मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएको अवस्था तथा अयोग्यतासम्बन्धी व्यवस्था निर्वाचन कानुनले निर्धारण गर्छ। माथि उल्लेख गरिएका सबै विषयमा विज्ञ हुनु उम्मेदवार बन्ने कानुनी अनिवार्यता होइन। तर जिम्मेवार र परिणाममुखी नगर प्रमुख बन्न यी विषयको व्यावहारिक ज्ञान अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ।

पाँच वर्षपछि नागरिकले कस्तो पाँचखाल देख्न चाहन्छन् ?

पाँचखालको नगर प्रमुख बन्ने लक्ष्य राख्ने प्रत्येक व्यक्तिले आफैँलाई केही महत्वपूर्ण प्रश्न गर्न आवश्यक छ।

• म पाँचखालका वास्तविक समस्या र सम्भावनाबारे कति जानकार छु ?

• नगरपालिकाको बजेट र कानुनी अधिकार प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न कति सक्षम छु ?

• पाँच वर्षभित्र पाँचखालको आर्थिक अवस्था कसरी परिवर्तन गर्न सक्छु ?

• विज्ञ, कर्मचारी, जनप्रतिनिधि र नागरिकलाई एउटै विकास लक्ष्यमा कसरी जोड्न सक्छु ?

• मैले नेतृत्व पाएँ भने पाँच वर्षपछि नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभव गर्न सक्ने ठोस परिवर्तन के हुनेछ ?

यी प्रश्नको स्पष्ट र व्यावहारिक जवाफ दिन सक्ने व्यक्तिले मात्र आफ्नो नेतृत्वको औचित्य पुष्टि गर्न सक्छ।

निष्कर्ष : पाँचखाललाई व्यक्ति होइन, दृष्टिकोण र परिणाम दिने नेतृत्व चाहिएको छ

पाँचखालको समृद्धि कुनै एक व्यक्ति, दल वा चुनावी नाराले मात्र सम्भव हुँदैन। यसका लागि स्पष्ट विकास दृष्टिकोण, सक्षम प्रशासन, पारदर्शी आर्थिक व्यवस्थापन, विज्ञको सुझाव, नागरिक सहभागिता र योजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक हुन्छ।

नगर प्रमुख बन्न चाहने व्यक्तिले भाषणभन्दा बढी तथ्य, आश्वासनभन्दा बढी स्पष्ट योजना र योजनाभन्दा बढी कार्यान्वयन क्षमता प्रस्तुत गर्न सक्नुपर्छ। विगतमा गरेका काम, वर्तमानको तयारी र भविष्यका लागि प्रस्तुत गरेको विकासको मार्गचित्रले उसको नेतृत्व क्षमता प्रमाणित गर्नुपर्छ।

अन्ततः पाँचखालका नागरिकको अपेक्षा केवल नगर प्रमुख परिवर्तन गर्ने होइन, नगरको विकासको दिशा परिवर्तन गर्ने हो। कृषिको आधुनिकीकरण, स्थानीय रोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षा तथा स्वास्थ्य, व्यवस्थित पूर्वाधार, सुशासन र वातावरण संरक्षणलाई एउटै विकास दृष्टिकोणमा समेट्न सक्ने नेतृत्व नै पाँचखालको वास्तविक आवश्यकता हो।

पाँचखालको भविष्य केवल चुनाव जित्ने व्यक्तिको हातमा होइन, नागरिकको विश्वास जितेर जिम्मेवारी पूरा गर्न सक्ने दूरदर्शी, इमानदार, सक्षम र जवाफदेही नेतृत्वको हातमा सुरक्षित हुनुपर्छ।