एमालेभित्रैबाट प्रश्न : ‘आदेश पालना मात्र गर्ने हो भने पहिलो पार्टी कसरी बन्छ ?’

काठमाडौँ । नेकपा (एमाले)का नेता तथा पूर्वसञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुल बास्कोटाले पार्टीको हालै गरिएको कार्यविभाजनप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै संगठनभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्र, कार्यकर्ताको भूमिका र निर्णय प्रक्रियामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउनुभएको छ।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै बास्कोटाले व्यङ्ग्यात्मक शैलीमा एमालेको संगठनात्मक अभ्यासप्रति असहमति जनाउनुभएको हो। उहाँले पार्टीभित्र सोच, बहस, सुझाव र नीतिगत योगदानको भन्दा आदेश पालनाको संस्कृतिले प्राथमिकता पाएको संकेत गर्नुभएको छ।

बास्कोटाले आफूलाई खगोलशास्त्र, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवविज्ञान, प्राणीविज्ञान, अङ्कगणित, बीजगणित, रेखागणित तथा इन्जिनियरिङजस्ता विषयको ज्ञान नभएको उल्लेख गर्दै एमालेको पछिल्लो कार्यविभाजन हेर्दा भने गम्भीर जिज्ञासा उत्पन्न भएको टिप्पणी गर्नुभएको छ। उहाँको भनाइमा कार्यविभाजनको स्वरूपले तल्ला तहका कार्यकर्ता र कमिटीहरूको भूमिका खुम्चिँदै गएको आभास गराउँछ।

उहाँले पार्टीको वर्तमान संरचनालाई सैनिक संगठनसँग तुलना गर्दै सोच्ने, विश्लेषण गर्ने र नीति निर्माणमा योगदान दिने अधिकार सीमित व्यक्तिमा केन्द्रित हुने अवस्था देखिएको बताउनुभएको छ। “सोच्ने काम हाम्रो होइन, केवल आदेश पालना गर्नु र लड्नु हो, सैनिक संगठनमा जस्तै,” भन्दै उहाँले सामाजिक सञ्जालमा टिप्पणी गर्नुभएको छ।

बास्कोटाले कार्यकर्ताको सिर्जनशीलता, स्वतन्त्र विचार र विवेक प्रयोग गर्ने वातावरण कमजोर भए कुनै पनि राजनीतिक संगठन दीर्घकालीन रूपमा बलियो बन्न नसक्ने धारणा व्यक्त गर्नुभएको छ। उहाँले पार्टीलाई देशको प्रमुख राजनीतिक शक्ति बनाइराख्न नेतृत्व र कार्यकर्ताबीचको सम्बन्ध अझ लोकतान्त्रिक, सहभागितामूलक र विचार केन्द्रित हुनुपर्ने संकेत गर्नुभएको छ।

उहाँले आफ्नो टिप्पणीमा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)लाई समेत सम्बोधन गर्दै प्रश्न गर्नुभएको छ, “यदि सोच्ने काम केही सीमित व्यक्तिको मात्र हो र कार्यकर्ताको जिम्मेवारी आदेश पालनामा मात्र सीमित हुन्छ भने एमाले देशको पहिलो पार्टी कसरी बन्न सक्छ ?”

बास्कोटाले फेसबुकमा लेख्नुभएको छ, “न एष्ट्रोनोमी, न फिजिक्स, न केमेस्ट्री, न बायोलोजी, न जुओलोजी, अर्थमेटिक, अलजेब्रा, ज्योमेट्री वा इन्जिनियरिङको कुनै हाँगो थाहा छ। तर एमालेको कार्यविभाजन हेर्दा यस्तो लाग्छ, सोच्ने काम हाम्रो होइन, केवल आदेश पालना गर्नु र लड्नु हो, सैनिक संगठनमा जस्तै। म एआईलाई सोध्छु– एमाले पहिलो कसरी बन्छ ?”

उहाँको यो अभिव्यक्तिलाई एमालेभित्र पछिल्लो समय भएको कार्यविभाजन तथा संगठनात्मक जिम्मेवारी बाँडफाँटसँग जोडेर हेरिएको छ। यद्यपि बास्कोटाले कसैको नाम उल्लेख नगरे पनि उहाँको टिप्पणीलाई नेतृत्व तहको निर्णय प्रक्रियाप्रतिको असन्तुष्टिका रूपमा राजनीतिक वृत्तमा विश्लेषण गरिएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको उक्त धारणा यतिबेला एमाले कार्यकर्ता, शुभेच्छुक तथा राजनीतिक विश्लेषकहरूबीच चर्चाको विषय बनेको छ। कतिपयले यसलाई पार्टीभित्रको लोकतान्त्रिक बहसको अभिव्यक्ति भनेका छन् भने केहीले नेतृत्वप्रतिको अप्रत्यक्ष असन्तुष्टिको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

एमालेले हालै विभिन्न नेता तथा केन्द्रीय सदस्यहरूको जिम्मेवारी हेरफेर र कार्यविभाजन गरेको सन्दर्भमा बास्कोटाको टिप्पणी सार्वजनिक भएको हो। यसले पार्टीभित्रको संगठनात्मक अभ्यास, नेतृत्व शैली र कार्यकर्ता सहभागिताको विषयलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ।