अहंकारले होइन, आत्मालोचनाले मुलुक बन्छ

कुनै पनि राष्ट्रको समृद्धि केवल प्राकृतिक स्रोत, भौतिक पूर्वाधार वा आर्थिक नीतिमा मात्र निर्भर हुँदैन । त्यो राष्ट्रलाई नेतृत्व गर्ने व्यक्तिहरूको सोच, चरित्र र व्यवहार ले नै मुलुकको भविष्य निर्धारण गर्छ । दुर्भाग्यवश, हाम्रो जस्तो विकासोन्मुख मुलुकमा दम्भ र अहंकार बारम्बार राष्ट्रिय हितमाथि भारी पर्ने गरेको देखिन्छ ।

दम्भले व्यक्ति वा नेतृत्वलाई आफू सर्वज्ञ भएको भ्रममा राख्छ । यस्तो मानसिकताले आलोचनालाई शत्रु ठान्छ र असहमतिको आवाजलाई दबाउन खोज्छ । परिणामस्वरूप, निर्णय प्रक्रिया संकुचित हुन्छ, विशेषज्ञताको अवमूल्यन हुन्छ र नीतिहरू यथार्थभन्दा टाढा जान्छन् । अहंकारमा डुबेको नेतृत्व जनताको पीडा सुन्न सक्दैन, किनकि उसलाई आफ्नै छविको चिन्ता ठूलो लाग्छ ।

लोकतन्त्रको मूल आत्मा संवाद, सहमति र सहकार्य हो । तर जब दम्भ हावी हुन्छ, संवादको ढोका बन्द हुन्छ । सत्ता र शक्तिको आडमा निर्णय थोपरिन्छ, जसले सामाजिक विभाजन बढाउँछ । यसले संस्थागत कमजोरी जन्माउँछ र राज्यप्रति जनविश्वास कमजोर बनाउँछ । इतिहास साक्षी छ—अहंकारी शासन व्यवस्था दीर्घकालीन रूपमा कहिल्यै सफल भएको छैन ।

मुलुकको हित व्यक्तिगत प्रतिष्ठा वा दलगत स्वार्थभन्दा माथि हुनुपर्छ । तर व्यवहारमा त्यस्तो देखिँदैन । नेतृत्वबीचको अहंकारको टकरावले विकासका योजनाहरू अलपत्र पर्छन्, नीतिगत निरन्तरता भंग हुन्छ र जनताको समय तथा स्रोत दुवै खेर जान्छ । यसले मुलुकलाई पछि धकेल्ने काम मात्र गर्छ ।

विकासशील राष्ट्रलाई चाहिने कुरा भनेको नम्र नेतृत्व हो—आफ्ना कमजोरी स्वीकार गर्न सक्ने, आलोचनाबाट सिक्न सक्ने र साझा लक्ष्यका लागि सहकार्य गर्न सक्ने नेतृत्व । आत्मविश्वास र अहंकारबीच ठूलो भिन्नता छ । आत्मविश्वासले नेतृत्वलाई जिम्मेवार बनाउँछ भने अहंकारले अन्धो ।

अतः मुलुकको उन्नति चाहने हो भने दम्भ र अहंकार त्याग्नु अपरिहार्य छ । राष्ट्रिय हितका मुद्दामा दल, पद र व्यक्तिभन्दा माथि उठेर सोच्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ । नम्रता कमजोरी होइन, बरु सशक्त नेतृत्वको पहिचान हो । जब नेतृत्व नम्र हुन्छ, तब मात्र राष्ट्र बलियो बन्छ ।