पाँचखालमा हप्तामा दुई दिन हाटबजार

बजार मूल्यभन्दा प्रतिकिलो १० रुपैयाँ सस्तो, विषादीरहित तरकारीसँगै स्थानीय परिकारको स्वाद

काभ्रेपलाञ्चोक । कृषि नगरीका रूपमा परिचित पाँचखाल नगरपालिकामा स्थानीय किसानले उत्पादन गरेका ताजा तथा विषादीरहित तरकारी उपभोक्तासम्म सहज रूपमा पुर्‍याउने उद्देश्यले हप्तामा दुई दिन हाटबजार सञ्चालन हुन थालेको छ।

पाँचखाल नगरपालिका–४ स्थित बोहोरेदोभान (अरनिको राजमार्ग) चोकमा प्रत्येक शुक्रबार र शनिबार हाटबजार लाग्न थालेपछि स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणसँगै उपभोक्ताले तुलनात्मक रूपमा सस्तो मूल्यमा ताजा तरकारी खरिद गर्न पाएका छन्।

पाँचखाल नगरपालिका–४ का वडाध्यक्ष सुन्दर तामाङको पहल तथा लव ग्रीन नेपालको समन्वयमा सुरु गरिएको हाटबजारमा स्थानीयस्तरमा उत्पादन भएका ताजा तरकारी तथा कृषि उपज बिक्री–वितरण हुँदै आएका छन्। गुणस्तरीय कृषि उपज उचित मूल्यमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले हाटबजार सञ्चालन समितिले मूल्य निर्धारण गरी सोही मूल्यमा सामग्री बिक्री गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ।

लव ग्रीन नेपालका प्राविधिक गोविन्द पाण्डेका अनुसार पाँचखालमा विगत एक दशकदेखि एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन (आईपीएम) प्रविधिबाट तरकारी उत्पादन हुँदै आएको छ। यस्तो प्रविधिबाट उत्पादित तरकारीलाई उपभोक्तासम्म सहज र सुलभ रूपमा पुर्‍याउन हाटबजारमा कालिमाटीको थोक बजारमा कायम मूल्यभन्दा प्रतिकिलो १० रुपैयाँसम्म कम मूल्यमा बिक्री गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

आईपीएम प्रविधिबाट उत्पादन गरिएको तरकारीमा रासायनिक विषादीको प्रयोगलाई न्यूनीकरण गर्दै जैविक तथा वातावरणमैत्री उपायमा जोड दिइने भएकाले उपभोक्ताका लागि स्वास्थ्यकर कृषि उपज उपलब्ध गराउने प्रयासका रूपमा हाटबजारलाई हेरिएको छ। यसले किसानले उत्पादन गरेको वस्तुको उचित बजार पाउने र उपभोक्ताले ताजा तरकारी उचित मूल्यमा खरिद गर्न सक्ने दोहोरो लाभ सिर्जना गरेको छ।

पाँचखालमा उत्पादन हुने ताजा तरकारी खरिद गर्न स्थानीय उपभोक्तामात्र नभई अरनिको राजमार्ग हुँदै सिन्धुपाल्चोक, दोलखा र रामेछापतर्फ आवतजावत गर्ने यात्रुसमेत हाटबजारमा पुग्ने गरेका छन्। राजमार्गसँगै जोडिएको स्थानमा हाटबजार सञ्चालन भएकाले यात्रुका लागि पनि स्थानीय उत्पादन खरिद गर्ने सहज अवसर बनेको छ।

त्यस्तै, पाँचखाल नगरपालिका तथा आसपासका स्थानीय तहबाट समेत आईपीएम प्रविधिबाट उत्पादित विषादीरहित तरकारी खरिद गर्न उपभोक्ताहरू आउने गरेका छन्। स्थानीय उत्पादनप्रति बढ्दो आकर्षण र स्वास्थ्यप्रति उपभोक्ताको सचेतनाका कारण हाटबजारमा तरकारीको माग विस्तार हुँदै गएको आयोजकको भनाइ छ।

हाटबजारमा तरकारीसँगै स्थानीय मौलिक परिकारसमेत उपलब्ध गराइएको छ। स्थानीय कोटदेवी महिला समूहले कोदो, फापरलगायत स्थानीय अन्नबाट तयार पारिएका विभिन्न परिकार तथा चटामरी, योमरीलगायत परम्परागत खाद्य सामग्री बिक्री गर्दै आएको छ। यसले हाटबजारलाई कृषि उपज बिक्री गर्ने स्थल मात्र नभई स्थानीय खानपान, संस्कृति र मौलिक परिकारको प्रवर्द्धन गर्ने थलोका रूपमा समेत विकास गर्न सहयोग पुगेको छ।

कोटदेवी महिला समूहकी प्रभा दुलालका अनुसार स्थानीय सामग्री प्रयोग गरी स्वच्छ र गुणस्तरीय परिकार तयार गरी बिक्री गर्ने गरिएको छ। उपभोक्ताबाट स्थानीय परिकारप्रति उत्साहजनक माग आउन थालेपछि मागअनुसार परिकार उपलब्ध गराउनसमेत कठिन हुने गरेको उनले बताइन्।

पाँचखाललाई कृषि उत्पादनको केन्द्रका रूपमा थप स्थापित गर्न स्थानीय उत्पादनको बजारीकरण महत्वपूर्ण रहेको सरोकारवालाको भनाइ छ। किसानले उत्पादन गरेको कृषि उपजले उचित बजार र मूल्य पाउने वातावरण बनेमा उत्पादनमा थप प्रोत्साहन मिल्ने तथा बिचौलियामा निर्भरता घटाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।

हप्तामा दुई दिन सञ्चालन हुने हाटबजारले एकातर्फ स्थानीय किसानको उत्पादनलाई उपभोक्तासँग प्रत्यक्ष जोड्ने प्रयास गरेको छ भने अर्कोतर्फ स्वस्थ, ताजा र तुलनात्मक रूपमा सस्तो कृषि उपज उपभोक्तालाई उपलब्ध गराउने माध्यम बनेको छ। स्थानीय उत्पादन, किसानको आम्दानी र उपभोक्ताको स्वास्थ्यलाई एकैसाथ जोडेर अघि बढाइएको यस्तो अभ्यासले पाँचखालको कृषि अर्थतन्त्रलाई थप बलियो बनाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।